Algemeen   Oprichting   Structuur & Personeel   SS-Standarte Westland   Krijgsgeschiedenis

De oprichting van de SS-Division 'Wiking'

In Heinrich Himmler's honger naar nieuwe manschappen voor de Waffen-SS in het kader van de machtsuitbreiding van zijn SS slaagde de Reichsführer-SS er in Hitler te bewegen tot de formatie van een nieuwe SS-Division. In eigen land kon de Waffen-SS maar op zeer beperkte schaal rekruten werven waardoor de plotselinge beschikbaarheid van een andere 'visvijver', elders gelegen, meer dan welkom was. Deze nieuwe 'visvijver' werd werkelijkheid na de de verovering van Denemarken en Noorwegen. De Scandinaviërs pasten bovendien prima in het beeld van de 'raszuivere germaanse SS-man' die Hitler en Himmler wilden toelaten tot het elitekorps. Op september 1940 kreeg Felix Steiner van de SS-Standarte Deutschland de opdracht een nieuwe Division op te bouwen en structuur te geven. Hitler besloot op 21 december 1940 de nieuw te creëren Division de naam 'Wiking' (aanvankelijk zou de divisie 'Germania' gaan heten) te geven en gaf zijn goedkeuring aan de werving van rekruten in zowel Denemarken als Noorwegen. Deze Scandinavische vrijwilligers zouden allen worden ingedeeld in de SS-Standarte 'Nordland' (Regiment). Terwijl de werving voor deze SS-Standarte in volle gang was, diende zich een volgende gelegenheid aan om het aantal rekruten uit te bouwen. In mei 1940 werden namelijk ook de buurlanden Nederland en België door de Duitse oorlogsmachine overrompeld.
De SS had plannen ontwikkeld om Nederlanders en Vlamingen te werven en hiermee de SS-Standarte 'Westland' te vullen. Dit infanterie regiment diende, net als SS-Standarte 'Nordland', deel uit te maken van SS-Division 'Wiking'. De derde SS-Standarte kreeg de naam 'Germania' en zou worden opgebouwd uit voornamelijk Duitse rekruten. Felix Steiner, die al naam had gemaakt toen hij zijn militaire inzichten losliet op de SS-Verfügungstruppen werd als Kommandeur (commandant) van de 'Wiking' aangesteld. De Leider van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) Anton Mussert in Nederland schrok zich een hoedje toen hij op 9 juni 1940 door Berger op de hoogte werd gesteld van de plannen van de SS. Hij voelde weinig voor een SS-Standarte 'Westland' aangezien dit in zijn ogen een definitief einde zou zijn voor de Nederlandse autonomie.
 
Generaal Felix Steiner
Mussert stond echter voor een dilemma: meewerken aan 'Westland' zou landverraad betekenen, maar een weigering om toe te geven aan de Duitse plannen had ongetwijfeld vervelende consequenties voor de machtspositie van de NSB. De Leider van de NSB besloot uiteindelijk dat het verstevigen van de NSB positie prioriteit had. In zijn ogen kon een sterke NSB juist leiden tot meer autonomie voor de Nederlanders. In een toespraak op 22 juni 1940 uitte Mussert daarom talloze lofuitingen aan het adres van de bezetter. Toch verdween zijn vrees voor een teloorgang van de Nederlandse zelfstandigheid niet, Mussert bleef naar manieren zoeken om de SS tegen te houden. Op 30 juli 1940 onderging Mussert de volgende schok. Heinrich Himmler maakte de NSB-leider duidelijk dat Nederland in de toekomst deel uit moest maken van het Groot-Germaanse rijk. Iets wat lijnrecht tegenover het Dietschland (Nederland en Vlaanderen samen) stond waar Mussert over droomde.
Rost van Tonningen
 
De SS voer echter zijn eigen koers en had geen boodschap aan Musserts plannen. Om de ontwikkeling naar een Groot-Germaans rijk te bevorderen, diende er in Nederland ook een Allgemeine SS (politieke afdeling van de SS) te worden opgericht. Mussert bleef tegensputteren, maar moest zijn verzet staken toen de bezetter dreigde zijn partijgenoot Meinout Rost van Tonningen naar voren te schuiven als belangrijkste man binnen de NSB.
Mussert bemerkte dat zijn positie gevaar liep en besloot met het oog op de toekomst van de NSB toch mee te werken aan de Duitse plannen. Na een bezoek aan Hitler richtte Mussert op 11 september 1940 als onderdeel van de NSB, dan toch de Nederlandsche SS op. Deze variant van de Duitse Allgemeine SS zou onder leiding van de radicale NSB'er Feldmeijer worden opgebouwd. Mussert koesterde een stille hoop de Nederlandsche SS te kunnen gebruiken als weerformatie vergelijkbaar met de WA. Anderen, waaronder Feldmeijer en Rost van Tonningen beschouwden de nieuwe formatie juist als stoottroep van de Germaanse gedachte. Intussen had Mussert zijn bezwaren tegen de dienstname van Nederlanders in de divisie 'Wiking' nog niet terzijde geschoven. Pas in februari 1941 schaarde hij zich definitief achter de werving van Nederlanders voor de Waffen-SS opleiding in Duitsland, Mussert hoopte dat zij als betere Nederlanders terug zouden keren. Met Musserts goedkeuring nam het aantal aanmeldingen in Nederland aanzienlijk toe. De wervingsbureaus konden nu immers ook Mussert getrouwe NSB'ers verwelkomen.
 
Mussert bij Hitler
De werving van Nederlanders vond op verschillende manieren plaats. Vanzelfsprekend was er het voeren van propaganda waarbij klip en klaar was waarvoor de vrijwilligers zich aanmeldden. Een groot aantal aanmeldingen vond echter onder geheel andere voorwendselen plaats. Tallozen werd een politieke of zelfs een sportopleiding in Duitsland voorgespiegeld. De mannen en jongens die juist hiervoor hun handtekening hadde gezet, hadden geen idee wat ze werkelijk te wachten stond. De vrijwilligers ondergingen een strenge keuring en werden na verloop van tijd ingekwartierd in een SS-kazerne om vervolgens een militaire opleiding te ondergaan. Voor velen was dit niet waarvoor ze waren gekomen en menigeen wilde weg. In deze vroege maanden was er voor weigeraars nog de gelegenheid om huiswaarts te keren, later zou ook dit veranderen. Andere rekruten kwamen via meer vanzelfsprekende kanalen in de Waffen-SS terecht. Voor diegenen die al vanaf de capitulatie of zelfs daarvoor al sympathie voor de Duitse zaak voelden, was de stap naar militaire collaboratie sneller gezet. De leden der Nederlansche SS traden voor het grootste deel toe tot de Waffen-SS. Aanvankelijk betekende een lidmaatschap van de Nederlandsche SS nog niet dat men ook automatisch werd ingelijfd bij de Waffen-SS. Na de Duitse aanval op de Sovjetunie (22 juni 1941) veranderde dit echter.

De Voorman van de Nederlandsche SS deed een oproep aan al zijn mannen zich te tonen als een waar SS-man en zich dus te melden voor de strijd tegen het bolsjewisme. Zij die zich meldden, werden ingelijfd bij de Waffen-SS en kwamen voor het grootste deel uiteindelijk in de SS-Division 'Wiking' terecht. Na een gedegen opleiding, die bestond uit zware fysieke trainingen, gevechtstraining en een politieke opleiding in Duitsland, werden de vrijwilligers naar het front gestuurd waar een verschrikkelijk bloedige oorlog werd gevoerd tegen de Sovjet-Russen.

Bronnen: (zie literatuur voor volledige titels) Klietmann, Waffen-SS, eine Dokumentation; Strassner, Europäische Freiwillige; Steiner, Die Freiwilligen; Stein, Geschichte der Waffen-SS; In 't Veld, De SS en Nederland; Havenaar, Anton Mussert; Barnouw, Rost van Tonningen; De Jong, Het koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog.



  Tekst: EM © 2000 - 2009 vragen en/of opmerkingen: mail
  The symbols on this site serve no political or ideological purpose. The author has no intention to promote any political or ideological ideas.